Handhaving Wet DBA in 2026: naheffingen, boetes en de zachte landing

Rond de handhaving van de Wet DBA circuleren tegenstrijdige berichten. Er zou nog een zachte landing zijn, terwijl ook wordt gewaarschuwd voor boetes. Die berichten hoeven elkaar niet uit te sluiten. Voor een detacheringsbureau is het belangrijk om onderscheid te maken tussen de beoordeling van de arbeidsrelatie, een naheffing en een boete.

Wat veranderde op 1 januari 2025?

Het handhavingsmoratorium is per 1 januari 2025 beëindigd. De Belastingdienst kan sindsdien bij vastgestelde schijnzelfstandigheid direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen opleggen. De oude systematiek waarin eerst een aanwijzing werd gegeven, geldt daarvoor niet meer. [1]

Dat betekent niet dat iedere zzp-opdracht onjuist is. De concrete arbeidsrelatie moet worden beoordeeld. Het betekent wel dat een bureau niet kan redeneren dat de overeenkomst voorlopig mag blijven doorlopen totdat de Belastingdienst eerst toestemming geeft om iets te veranderen.

Welke boetes zijn in 2026 mogelijk?

De actuele handhavingspagina maakt een onderscheid. In 2025 werden voor deze handhaving nog geen verzuim- en vergrijpboetes opgelegd. Vanaf 1 januari 2026 kunnen vergrijpboetes wel weer worden opgelegd. In 2026 worden bij deze kwalificatieproblematiek nog geen verzuimboetes opgelegd. Vergrijpboetes veronderstellen opzet of grove schuld; een verkeerde beoordeling betekent dus niet automatisch dat zo’n boete volgt. [1] [2]

Dit beleid over boetes bij arbeidsrelaties moet niet worden gelezen als een algemene vrijstelling voor alle fiscale verplichtingen van een onderneming. Ook is een naheffing iets anders dan een boete: het uitblijven van een boete betekent niet dat verschuldigde loonheffingen vervallen.

Hoe ver kan een naheffing teruggaan?

De Belastingdienst vermeldt dat naheffing in beginsel niet verder teruggaat dan 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid of het onvoldoende opvolgen van een eerdere aanwijzing kan verder worden teruggegaan, binnen de genoemde termijn van vijf jaar. Schrijf daarom niet in je interne beleid dat vóór 2025 altijd buiten beeld blijft. [1]

De gevolgen bij vastgestelde loondienst kunnen bestaan uit het alsnog opnemen van de werkende in de loonadministratie, correcties van aangiften en betaling van loonheffingen. De juiste verwerking hangt af van de situatie. Laat een berekening maken op basis van de betrokken periode en administratie; een standaard percentage van de factuur is hiervoor geen betrouwbare vervanging. [3]

Wat betekent de gedeeltelijke zachte landing?

Het Handhavingsplan 2026 beschrijft een gedeeltelijke voortzetting van de zachte landing. De Belastingdienst begint in beginsel met een bedrijfsbezoek. Dat is niet hetzelfde als een wettelijk recht op altijd eerst een waarschuwing of een gegarandeerde hersteltermijn. Het plan besteedt ook aandacht aan arbeidsrelaties binnen ketens en driehoeksverhoudingen. [2]

Hoe bereid je je bureau praktisch voor?

Een bruikbare interne aanpak is om eerst zicht te krijgen op de lopende zzp-inzet. Inventariseer per opdracht de contractketen, de actuele werkzaamheden en de laatst gemaakte beoordeling. Geef voorrang aan dossiers waarin informatie ontbreekt of de uitvoering wezenlijk is gewijzigd. Deze prioritering is een aanbeveling, geen door de Belastingdienst voorgeschreven risicoscore.

• Leg vast wie bij de klant de feitelijke werkwijze kan toelichten.
• Vergelijk de oorspronkelijke opdracht met het huidige werk.
• Maak onderscheid tussen ontbrekende informatie en een vastgesteld probleem.
• Laat mogelijke fiscale correcties en arbeidsrechtelijke gevolgen afzonderlijk beoordelen.
• Voer noodzakelijke wijzigingen ook daadwerkelijk uit en controleer het vervolg.

Een ingevuld dossier voorkomt op zichzelf geen naheffing. Het helpt wel om zichtbaar te maken welke feiten zijn onderzocht en waarom een besluit is genomen. De kern blijft dat de gekozen contractvorm moet aansluiten op de werkelijkheid. [4]